Abstract

Har qanday badiiy asar madaniy-adabiy an’analar zaminida yaratiladi. Yurtmizda ko‘p yillik tarixga ega va muqaddas hisoblanmish oila munosabatlari badiiy asarlarimizda, xususan, ilk o‘zbek romanlarida ham ma’lum darajada qiziqarli tarzda ochib berilgan. Jumladan, Cho‘lponning “Kecha va Kunduz” romanida aks ettirilgan oilaviy munosabatlar va o‘z davriga xos ijtimoiy-oilaviy an’analar bugungi kun nuqtai nazaridan, ayniqsa lisoniy aspektda e‘tiborni tortadi. Asardagi oilaviy munosabatlarga xos xususiyatlar, ba’zi yo‘qolib borayotgan an’analar, o‘zbek xalqiga xos fazilatlar umum ijtimoiy kontekstda yorqin namoyon bo‘ladi va o‘sha davr muhitini, oila a’zolari o‘rtasidagi insoniy munosabatlarni ko‘rsatib berilishiga namuna bo‘lib xizmat qiladi. Asarda bir qator o‘tmish an’analari, sharqona axloq, o‘zbek xalqiga xos fazilatlar tasviri jamlangan. Adabiyotshunos O.Sharafiddinov ta‘kidlaganlaridek, “Kecha va Kunduz” romanida muallif nigohi “o‘zbek xonadonining ichkarisi”ga qaratilgan [6, 59-60 b.]. Asar matnidan biz o‘zbek xonadonlaridagi “yaqin moziyga xos” oilaviy-insoniy munosabatlariga, yuqorida aytilganidek, qator misollar keltirishimiz mumkin.